Hafıza Kaybı ve Belirtileri

Geçirilen birçok hastalık (sadece Alzheimer değil) yetişkinlerde hafıza kaybına sebep olabilir. Hızlı tanı ve düzenli bakım hafıza kaybını önlemek için oldukça önemlidir.

Herkes bazen bazı şeyleri unutur. Arabanızın anahtarını ya da yeni tanıştığınız birinin ismini unuttuğunuz sıklıkla oluyordur.

Bellek sorunları ve diğer düşünme becerilerindeki düşüş büyük ölçüde yaşa bağlıdır. Fakat yaşa bağlı olarak oluşan hafıza kaybı ile hastalıkların sebep olduğu hafıza kayıpları arasında fark vardır. Bazı hafıza kayıplarına ise tedavi yöntemleri sebep olabilir.

Hafıza Kaybı ve Yaş

Yaşa bağlı hafıza kaybı sağlıklı, dolu dolu geçen hayatınıza engel olmaz. Bu oldukça normaldir ve her insanda gözlemlenen bir durumdur. Yeni tanıştığınız bir kişinin adını unutursunuz ancak belli bir süre sonra hatırlarsınız. Bazen hatırlamak için yapmanız gerekenleri yazar, küçük notlar alırsınız. Bu değişiklikler genellikle kontrol edilebilir. Sosyal hayatınızı, çalışma yetinizi kaybetmenize sebep olmaz.

Hafıza Kaybı ve Bunama

Bunama; hafıza, karar verme yetisi, dil ve diğer yetilerdeki onarılamayan semptomların sebep olduğu durumdur. Bunama yaşın ilerlemesi ile başlar ve çalışma yetisinde, sosyal ilişkilerde sorunlara sebep olur.

Hafıza kaybı, bunamanın ilk ve fark edilebilir işaretidir. Erken dönemde ortaya çıkan belirtiler:

  • Sürekli olarak aynı soruyu sormak

  • Konuşurken sıkça kullanılan kelimeleri unutmak

  • Kelimeleri karıştırmak (Örneğin; yatak yerine masa demek)

  • Benzer işlemleri daha uzun sürede tamamlamak

  • Nesneleri yanlış yerlere koymak ( Örneğin; cüzdanı mutfak çekmecesine koymak)

  • Yürürken veya araba kullanırken tanıdık yerlerde kaybolmak

  • Davranışlarda sebepsiz yere ani değişimler

  • Belli yönergeleri takip etme yetisini kaybetmek

Beyne zarar veren hastalıklar:

  • Alzheimer (en yaygın görülen bunama hastalığı)

  • Vasküler demans (multi-infarkt demans)

  • Frontotemporal demans

  • Lewy cismi demansı

Bu hastalıkların hepsi farklı süreçlere sahiptir.Ancak hafıza kaybı her zaman bu hastalıkların ilk işareti olmayabilir.

Hafif Bilişsel Bozukluk

Hafif bilişsel bozukluk düşünme yetisinde belirgin farklılıklar yaratır. Fakat bu insanların günlük yaşantılarına zarar verecek derecede şiddetli değildir. Sosyal hayatlarında bozukluklara sebep olmaz. Araştırmacılar ve uzmanlar bu konu üzerinde çalışmaya devam ediyorlar. Araştırmalar sonucunda ise, bu durumun birçok insanda Alzheimera ve bunamaya yol açtığını belirtiyorlar. Bazı insanlarda ise hafıza kaybının bir süre devam ettiği fakat tüm semptomları göstermeden rahatsızlığın sona erdiği gözlemleniyor.

Geri Dönüşümlü Hafıza Kaybı Nedenleri:

Birçok tıbbi problem, hafıza kaybı ya da diğer demans benzeri semptomlara neden olabilir. Bu koşulların çoğu başarıyla tedavi edilebilir ve geri dönüşümlü bellek bozukluğuna neden olan koşullar için doktorunuz size yardımcı olabilir.

Geri dönüşümlü hafıza kaybının olası nedenleri şunlardır:

  • İlaçlar: Tek bir ilaç veya belirli ilaç kombinasyonları unutkanlık ya da karışıklığa neden olabilir.

  • Küçük kafa tramvaları ya da yaralanmalar: Düşme veya herhangi bir kaza sonucu kafaya alınan darbeler, bilinç kaybına yol açmayan bir yaralanma bile hafıza sorunlarına neden olabilir.

  • Depresyon ya da diğer ruh sağlığı bozuklukları:

Stres, kaygı veya depresyon, unutkanlık, kafa karışıklıkları, konsantrasyon güçlüğü ve günlük aktiviteleri yapabilme yetisinden alıkoyan diğer tüm sebepler hafıza sorunlarına neden olabilir.

  • Alkolizm: Kronik alkolizm zihinsel yeteneklerde ciddi hasarlara sebep olabilir. Ayrıca alkol ilaçlarla etkileşim yaparak bellek kaybına neden olabilir.

  • B12 Vitamini eksikliği. B-12 vitamini sağlıklı sinir hücrelerinin ve kırmızı kan hücrelerinin korunmasına yardımcı olur. B-12 vitamini eksikliği -yaşlılarda ve yetişkinlerde- yaygın bellek sorunlarına yol açabilir.

  • Hipotiroidizm: Yeterli faaliyet göstermeyen tiroid bezi (hipotiroidizm), besin maddelerinin işlemden geçme süresini uzatır ve hücrelerin (metabolizma) enerji oluşturma işlemini yavaşlatır.

Hipotiroid, unutkanlık ve diğer düşünme sorunları neden olabilir.

  • Tümörler: Beyinde bulunan tümör, hafıza sorunları veya diğer demans benzeri semptomlara neden olabilir.

Peki Doktorunuzu Ne Zaman Görmeniz Gerekir?

Eğer hafıza kayıplarından şikayetçi iseniz derhal doktorunuza danışın. Doktorunuz hafıza bozukluğu derecesine karar vermek için testler yapar ve nedenini teşhis edebilir.

Doktorunuz size birçok soracaktır ve ailenizden birisi ya da bir arkadaşınızın da yanınızda bulunması doktorun gözlem yapmasını kolaylaştıracaktır.

Bazı sorular:

  • Düzenli olarak hangi ilaçları kullanıyorsunuz? Ve bu ilaçların dozları nelerdir?

  • Yakın bir zamanda yeni bir ilaca başladınız mı?

  • Hangi işleri yapmakta zorlanıyorsunuz?

  • Hafıza kaybıyla başa çıkmak için neler yaptınız? Yaptığınız şeyler yardımcı oldu mu?

  • Alkol kullanıyor musunuz? Kullanıyorsanız günlük tüketiminiz nedir?

  • Kaza, düşme , yaralanma vb sebeplerle başınıza darbe aldınız mı?

  • Yakın zamanda geçirdiğiniz bir hastalık var mı?

  • Yakın zamanda üzüntü, depresyon veya kaygı gibi sorunlar yaşadınız mı?

  • Günlük rutininiz nedir? Yakın zamanda değişti mi?

Genel fiziksel sorular dışında, doktorunuz hafıza ve diğer düşünme yetilerinizi ölçümlemek amacıyla göreceli olarak kısa soru-cevap testleri uygulayacaktır. Doktorunuz aynı zamanda kan testleri ve beyin görüntüleme testleri isteyecektir. Ayrıca sizi, bir nörolog, psikiyatrist, psikolog ya da geriatrist gibi, bunama veya bellek bozuklukları tanısında uzman olan bir başka doktora yönlendirebilir.

Tanının Önemi

Hafıza kaybı ve bunama ile başa çıkmak zordur. Çoğu insan hafıza kaybını –ne kadar ciddi olduğunu anlamadan- gizlemeye çalışır. Hasta için her ne kadar zor bir adım olsa da tanı çok önemli bir evredir. Tanı düzenli bir tedavi görerek hastanın iyileşmesine yardımcı olabilir. Bu nedenle erken tanı her hastalıkta olduğu gibi hafıza kaybında da oldukça önemlidir. Bunun nedenleri:

  • Hastalığı atlatmak için tedavilere başlamak

  • Hastalık hakkında bilgi sahibi olmak ve arkadaşları, aileyi bu konuda bilinçlendirmek

  • Gelecekteki bakım tercihlerini belirleme

  • Bakım tesisleri veya evde bakım seçeneklerini belirleme

  • Mali veya hukuki konulardan haberdar olmak

Doktorunuz hafıza kaybı ve diğer demans belirtileri ile başa çıkmanızda yardımcı olmak için size uygun toplum kaynaklarını ve kuruluşlarını - Alzheimer Derneği gibi - belirlemenize yardımcı olabilir.

 

Ecz.Zekiye Kübra Özden


İlgili Makaleler;

Parkinson Hastalığı ve İlaç Tedavileri

İlaç Kullanmadan Önce Doktorunuza veya Eczacınıza Vermeniz Gereken 10 Önemli Bilgi

İlaç Alkol Etkileşimleri