ANEVRİZMA (TORBALAŞMALAR)

Anevrizmanın Tanımı

Anevrizma; arterlerin (atardamarın) zayıflaması sonucu dışarıya doğru balonlaşma yapmasıdır. Normalde bir arter sabit bir çapı olan bir tüptür. Ayrıca duvarları kastan ve bağ dokudan oluşur. Damarın içinde plaklar (yağ ve kolesterol birikmesi) oluştuğunda, bu plaklı kısım kan tarafından beslenmez ve zamanla güçsüzleşir. Damarlar güçsüzleştiğinde ise kan basıncına dayanamaz ve bu basıncın etkisiyle dışarı doğru balonlaşma başlar. Arterin çapı genişler ve duvarı incelir.

Anevrizmalar genellikle vücudun en büyük arteri olan aortta oluşur. Anevrizmaların yaygın olarak görüldüğü bir sonraki alan beyindeki daha küçük arterlerdir. Anevrizmaların yırtılması çok ciddi iç kanamalara ve sonrasında ölüme neden olabilir.

Anevrizmanın Nedenleri

Anevrizmanın asıl nedeni tam olarak bilinmese de hastalığın oluşma riskini arttıracak bazı faktörler mevcuttur,bunlar;

  • Sigara kullanımı,

  • Yüksek tansiyon,

  • Aortun iltihaplanması,

  • Amfizem,

  • Erkek olmak,

  • Yakın akrabada anevrizma görülmesi,

  • Frengi hastalığı,

  • Marfan sendromu.

Anevrizmanın Belirtileri

Hafif aort anevrizmaları genellikle yırtılmadığı sürece belirti vermez. Rutin bir karın muayenesi sonucu doktorunuz durumu fark etmiş olabilir. Ancak büyük aort anevrizmaları;

  • Göğüs ya da karın çevresinde şiddetli ağrı ve hassasiyet,

  • Sırt ağrısı,

  • Nefes darlığı,

  • Öksürük.

Bir aort anevrizması yırtıldığı zaman ise genellikle bilinç kaybının takip ettiği, bıçak gibi saplanan bir ağrıya neden olur. Kan kaybı nedeniyle hasta şoka girer.

Eğer beyin damarlarında bir anevrizma varsa;

  • Gözün üstünde ve arkasında şiddetli ağrı,

  • Göz bebeklerinde genişleme,

  • Görmede bulanıklık, çift görme,

  • Halsizlik, uyuşukluk,

  • Yüzün tek tarafında felç,

  • Göz kapağının düşmesi görülebilir.

Eğer beyin anevrizması yırtılırsa;

  • Ani, aşırı şiddetli baş ağrısı (hastalar bu ağrıyı hayatlarında yaşadıkları en kötü baş ağrısı olarak tanımlarlar),

  • Mide bulantısı ve kusma,

  • Ense sertliği,

  • Görmede bulanıklık, çift görme,

  • Işığa karşı aşırı hassasiyet,

  • Bilinç kaybı,

  • Kafa karışıklığı görülebilir.

Anevrizma İçin Ne Zaman Doktora Gitmeliyim?

Eğer siz de yukarıdaki belirtilerden birkaçına sahipseniz bir an önce bir doktora başvurunuz. Eğer anevrizma yırtıldığında görülen belirtilere sahipseniz en yakın acil servise başvurunuz.

Anevrizmanın Tedavisi

Anevrizmada tedavinin amacı damarın yırtılmasını engellemektir. Aortta oluşan anevrizmalarda tedavi seçeneklerinden birisi ilaçla gözlemleme diğeri ise ameliyattır. Hangi tedavinin uygulanacağı ise anevrizmanın boyutuna bağlıdır.

  • Küçük çaplı anevrizmaların yırtılma olasılığı düşük olduğundan doktorlar genellikle ameliyat önermeden önce anevrizmanın çapı 5 cm olana kadar beklerler. Bunun için periyodik olarak radyolojik görüntüleme yapılır ve anevrizmanın ne kadar hızlı ilerlediği saptanır. Eğer hastada ayrıca yüksek kan basıncı, damarlarda tıkanıklık varsa bu yönde tedavi uygulanarak anevrizmanın yol açacağı ciddi rahatsızlıklar önlenmeye çalışılır.

  • Beta blokerleri kan basıncını düşürür ve kalbin atım hızını yavaşlatır. Bu sayede damarlara uygulanan baskı azaltılmış olur. Anevrizmanın yırtılma riski azalır.

  • Anjiyotensin II reseptör blokerleri de kan basıncını kontrol altına almak için kullanılır.

  • Statinler kandaki yüksek kolesterol miktarını düşürerek arterlerde tıkanıklık oluşması riskini azaltır.

  • 5 cm’den büyük anevrimalarda ise genellikle ameliyat gereklidir. Hastanın durumuna göre farklı medikal uygulamalar mevcuttur.

  • Açık göğüs veya karın ameliyatında (aortun etkilenen bölümüne göre) aortun hasar görmüş kısmı sentetik bir maddeden yapılmış tüple değiştirilir.

  • Endovasküler ameliyatta doktor vücuda bacaktan veya kasıktan ince bir tüp (kateter) sokarak arterin hasarlı bölgesine ulaşır ve buraya stent takar. Böylece damarın duvarları desteklenmiş olur ve yırtık riski azalır.

Beyin damarlarında oluşan anevrizmalarda da belirtileri azaltacak ilaç tedavisi ve ameliyat uygulanır.

  • Ameliyatla anevrizmanın kliplenmesi işleminde anevrizmanın damarla bağlantılı olan yerine saç tokası şeklinde bir mekanizması olan klip adı verilen titanyum bir araç takılır. Bu şekilde damarın zayıf olan anevrizmalı kısmına kan akışı olmaz ve yırtık oluşumu engellenmiş olur.

  • Endovasküler yöntemde ise kasıktan vücuda sokulan bir tüp (kateter) arayıcılığıyla anevrizmanın içine koil adı verilen saç teli kadar ince teller doldurulur. Bu yöntemle anevrizmadaki kan akışı bozulur, pıhtı oluşumu sağlanır. Böylece anevrizma içine kan giremez ve yırtık oluşumu engellenmiş olur.

Bunların dışında belirtileri azaltmak için ilaç tedavisi uygulanabilir. Ağrı kesiciler baş ağrısını gidermek için sıklıkla kullanılır.

Hayat tarzında yapacağınız bazı değişikliklerle anevrizmanın yırtılma riskini düşürmeniz mümkündür.

  • Sigara içiyorsanız bir an önce bırakın. Bunun için gerekiyorsa doktorunuzdan yardım isteyin.

  • Sağlıklı beslenin ve düzenli egzersiz yapın. Tüm bunlar tansiyonunuzu dengede tutacaktır.

  • Tuz alımını olabildiğince sınırlayın.

  • Kafein tüketimini limitleyin.

  • Aşırı, hızlı egzersizlerden kaçının. Örneğin birden ağırlık kaldırmak, yüksek eforlu sporlar kan basıncını yükseltir ve anevrizmanın yırtılmasına neden olabilir.

  • İlaç kullanırken dikkatli olun. Gereksiz ilaç kullanımından kaçının.