BÖBREK TAŞLARI

Böbrek Taşı Tanımı

Böbrek taşları bazı minerallerin böbreklerin içinde birleşip çökmesiyle oluşan,değişik boyutlarda sert yapılardır.Bu taşlar böbrekten idrar torbasına kadar tüm idrar yolunu etkileyebilir.Özellikle idrar koyulaştığında mineraller birbirileriyle birleşip kristalize olurlar ve çökerler.En sık rastlanan böbrek taşları kalsiyum ile bir başka mineral olan oksalatın birleşmesiyle oluşur.Böbrek taşları genellikle böbreğin orta kısmında oluşmaya başlarlar ve boyutuna göre idrarla atılır veya burada kalarak idrar akışını engeller.Çok küçük olanları hiç farkında olmadan idrar yolundan dışarı atabilirsiniz.Ancak 0.5 santimetreden büyük olan böbrek taşları idrar yollarını tıkayarak ciddi rahatsızlıklara neden olabilir. Böbrek taşı düşürenlerin pek çoğu ağrının kendilerine hayatları boyunca en büyük eziyeti veren,en sancılı olay olduğunu söyler.

Böbrek Taşının Nedenleri

Böbrek taşı oluşumun kesin bir nedeni yoktur ancak oluşma riskini arttıran bazı faktörler vardır.

  • Ailede böbrek taşı düşüren birinin olması (genetik faktör),

  • 40 yaşının üstünde olmak,

  • Erkek olmak (erkeklerde kadınlara oranla daha çok görülür),

  • Yeteri kadar su içmemek (idrarın yoğunlaşmasına neden olur bu da minerallerin birbirine bağlanıp çökme olasılığını arttırır),

  • Yüksek proteinli,sodyumlu,şekerli besinler tüketmek,

  • Sıcak iklim bölgesinde yaşamak aşırı su kaybına ve terlemeye neden olacağından idrarın yoğunlaşmasına sebep olur,

  • Bazı ilaçlar,

  • Obezite,

  • Mide veya bağırsak ameliyatı geçirmiş olmak su ve kalsiyum emilimi değiştirir bu da böbrek taşı oluşma riskini arttırır,

  • Bazı hastalıklar (idrar yolu enfeksiyonları,renal tübüler asidoz hastalığı,hiperparatiroidizim gibi) böbrek taşı oluşuma riskini arttırır.

Böbrek Taşı Belirtileri

Böbrek taşları küçükken ya da hareketsizken herhangi bir belirti göstermeyebilir.Büyük böbrek taşları böbrekten veya üreterden (böbreği idrar kesesine bağlayan boru) geçerken ciddi belirtiler gösterir.

  • Belin alt tarafından başlayan ve zamanla idrar yolunu takip ederek kasıklara kadar uzanan dayanılmaz ağrı,

  • Aralıklarla ortaya çıkan ve gittikçe sıklaşan ağrı,

  • İdrar yaparken ağrı,

  • Pembe,kırmızı veya kola renginde idrar (idrarda kan olduğunu gösterir),

  • Kötü kokulu idrar,

  • Mide bulantısı ve kusma,

  • İdrar üretiminde azalma,

  • Engellenmiş idrar akışı,

  • Sürekli idrara çıkma isteği,

  • Ateş ve üşüme.

Böbrek taşı idrar yolunda ilerledikçe ağrıların sıklığı,yeri ve şiddeti değişiklik gösterebilir.

Böbrek Taşı İçin Ne Zaman Doktora Gitmeliyim?

  • Yukarıdaki belirtilerden birkaçına sahipseniz,

  • Aniden gelen ve bir türlü geçmeyen sancınız varsa,

  • Ağrınıza eşlik eden mide bulantısı ve kusma varsa,

  • Ağrınıza eşlik eden ateş ve üşüme varsa,

  • İdrarınızda kan varsa,

  • İdrara çıkmakta zorlanıyorsanız acilen bir doktora başvurmanız faydalı olacaktır.

Böbrek Taşı Tedavisi

Böbrek taşlarının tedavisi taşın boyutuna ve taşı oluşturan minerallere göre farklılık göstermektedir.

Küçük taşlar ve hafif belirtiler için yoğun tedavi gerektirmez.Uygulayacağınız basit yöntemlerle taşlarınızı düşürebilirsiniz.

  • Bol bol su için (neredeyse idrarınızı renksiz kılacak kadar fazla).Günde 2-3 litre su içmek idrarınızı sulandırır ve taş oluşma riskini azaltır.Ayrıca bu sayede küçük taşları da idrar yoluyla atarsınız.

  • Küçük böbrek taşları hafif ağrılara neden olabilir.Bu belirtileri azaltmak için doktorunuz ağrı kesici (ibuprofen,asetaminofen,naproxen gibi) önerebilir.

  • Taşların idrar yolundan çıkmasını kolaylaştırmak için doktorunuz idrar yollarındaki kasları gevşeten (alfa blokerleri) ilaçlar önerebilir.Bu sayede taşlar daha hızlı ve daha ağrısız çıkar.

  • İdrar söktürücü ilaçlar kullanılarak kandaki fazla kalsiyumdan kaynaklanan kalsiyum taşları önlenebilir.

  • Ürik asitten oluşan taşları engellemek için idrarın alkalin (bazlık) düzeyini koruyacak ilaçlar kullanılabilir.

Bazı durumlarda ise taşlar çok büyük olduğundan idrar yolundan kendiliğinden çıkması mümkün değildir.Bunlar için daha yoğun tedavi gerekir.

  • Bazı durumlarda doktorunuz size litotiripsi yöntemini önerebilir.Bu yöntemle taşlar üzerine ses dalgaları gönderilir ve taşların kırılması sağlanır.Yeterince küçüklen taşlar idrar yolundan kendiliğinden çıkar.

  • Böbrek ve üreterdeki (böbreği idrar kesesine bağlayan boru) taşları çıkarmak için ucunda küçük bir kamera ve ışık bulunan üreteroskop aleti kullanılabilir.

  • Bazı durumlarda çok büyük taşların çıkarılması için ameliyat gerekebilir.

  • Eğer böbrek taşı farklı bir hastalıktan kaynaklanıyorsa bu hastalığı tedavi etmek gerekir.

Böbrek Taşından Korunma Yolları

  • Yeterli miktarda su tüketin,

  • Yemeklerinizde kullandığınız tuz miktarını azaltın,

  • Düşük hayvansal proteinli ürünler tüketmeyi tercih edin,

  • Kalsiyum içeren besinler tüketmeye devam edin ancak kalsiyum desteği almadan önce mutlaka doktorunuza danışın.

  • Kullandığınız ilaçlar böbrek taşına sebep olabilir,bu konuda doktorunuzdan bilgi isteyin.