KALP KRİZİ (MİYOKARD ENFARKTÜSÜ)

Kalp Krizinin Tanımı

Kalp krizi genellikle kalbi besleyen damarların (koroner arter) tıkanması sonucunda oluşur. Bu tıkanıklık nedeniyle kalp kasları yeteri kadar beslenemez ve oksijen ihtiyacını karşılayamaz. Bir süre sonra da ölmeye başlar. Kalp krizi acil bakım gerektiren ciddi bir durumdur. Zamanında müdahale edilemezse ölüme neden olabilir.

Kalp Krizinin Nedenleri

  • Kalbi besleyen bir yada daha fazla arterin (atardamar) tıkanması veya daralması (bu tıkanmanın sebebi çoğunlukla arterosklerozdur. Arteroskleroz arterlerin içinde kan damarlarını daraltan ve kan akışını yavaşlatan yağ birikintilerinin oluşmasıdır. Kolesterol bunun oluşmasında önemli bir etkendir. Arteroskleroz nedeniyle kalbi besleyen damarların (koroner arter) tıkanmasına ise koroner arter hastalığı denir. Koroner arter hastalığı kalp krizinin en yaygın nedenidir).,

  • Tıkanma olmaksızın kalbi besleyen damarın (koroner arter) kasılıp daralması (bu kasılmaya bazı ilaçlar, kokain gibi maddeler neden olabilir),

  • Kalbi besleyen damarda (koroner arter) oluşan bir yırtık,

  • Vücudun başka bir bölümünden gelen kan pıhtısı ya da tümör kalp krizinin başlıca nedenleridir.

Ayrıca kalp krizi riskini arttıran bazı faktörler de vardır.Bunlar;

  • Erkeler için 45 yaşının üstünde olmak , kadınlar için 55 yaşının üstünde olmak,

  • Sigara içmek,

  • Diyabet hastalığı,

  • Yüksek tansiyon,

  • Yüksek kolesterol,

  • Ailede kalp krizi öyküsü,

  • Hareketsiz yaşam,

  • Stres,

  • Obezite ve aşırı kilo,

  • Uyuşturucu kullanımı (kokain gibi).

Kalp Krizinin Belirtileri

  • Göğsün ortasında baskı,sızı,doluluk veya sıkıştırma hissi,

  • Göğsün ortasında başlayan ve omuza,kollara,sırta,boyuna veya çeneye yayılan ağrı,

  • Göğüs ağrılarında sıklaşma,

  • Karnın üst kısmında uzun süreli ağrı,

  • Nefes darlığı,

  • Terleme,

  • Baş dönmesi,

  • Baygınlık,

  • Mide bulantısı ve kusma.

Kalp krizinin belirtileri her insanda aynı olmayabilir, hatta bazı insanlarda hiçbir belirti görülmeyebilir. Kadınlarda soğuk cilt,karın ağrısı,mide yanması,aşırı halsizlik gibi belirtiler de görülebilir.

Kalp Krizi İçin Ne Zaman Doktora Gitmeliyim?

Eğer kalp krizi geçirdiğinizden şüpheleniyorsanız veya yakınınızda biri kalp krizi geçiriyorsa zaman kaybetmeden hemen acil servisi arayınız. Pek çok insan belirtileri önemsemediğinden zamanında tedavi görmemekte ve hayatını kaybetmektedir. Eğer sık sık göğüs ağrısı yaşıyorsanız, ağrılarınız aktivite sonrası artıyorsa, ağrılarınız kola,çeneye,boyuna yayılıyorsa, göğsünüzde sıkışıklık,baskı,sızı hissi varsa veya yukarıdaki diğer belirtilere sahipseniz bir an önce doktora muayene olmanız faydalı olacaktır.

Kalp Krizinin Tedavisi

  • Pek çok kalp krizi kalbin durması ile sonuçlanır. Eğer yakınınızda birinin kalp krizi geçirdiğini ve bilincini kaybettiğini görürseniz bir an önce acil servise haber verin ve ilk yardıma başlayın. Kalp atışlarını dinleyin ve kalbin durduğuna kesin olarak karar verin. Kalp durmasında uygulanacak ilk yardım kalp masajıdır. Kalp masajı dakikada 100 kere baskı yapılacak hızda uygulanır. Baskı göğsün ortasında ‘iman tahtası’ (sternum kemiği) denilen kemiğin üzerine, göğüs 3-4 cm içeri girecek şekilde yapılır. Eğer solunum da durmuşsa suni solunum yapmak gerekir. Suni solunum için öncelikle hastanın havayolu kontrol edilir. Ağzında sakız,şeker vb. maddeler varsa çıkarılır. Kusmuş,ağzından kan gelmiş hastaya suni solunum yapılmamalıdır. Bu durumda bu sıvılar akciğere giderek daha çok ciddi problemlere neden olabilir. Suni solunum da yapılacaksa 30 baskı için 1 suni solunum uygulanır. Ancak ilkyardım bilginiz yoksa suni solunum uygulamayınız. Yalnızca sağlık ekipleri gelene kadar kalp masajına devam ediniz.

  • Kalp krizi esnasında alınacak asetilsalisilik asit,nitrogliserin gibi ilaçlar kalp krizinin vereceği zararları azaltacaktır. Aspirin kan pıhtılaşmasını engelleyerek kanın akışkanlığını arttır. Bu sayede kan tıkanık damarlardan daha kolay geçer. Nitrogliserin ise kan damarlarını genişletir ve böylelikle kalp kaslarına kan akışını kolaylaştırır. Ancak acil servis yetkilileri bu ilaçları almamanızı söylerse kullanmaktan mutlaka kaçınınız.

  • Kalp krizi geçirmiş hastalar için ilaç tedavisi çok önemlidir.

  • Trombolitik ilaçlar damarı tıkayan kan pıhtısının açılması için kullanılır.

  • Platelet agregasyon inhibitörleri olarak bilinen ilaçlar asetilsalisillik asit gibi kanın pıhtılaşmasını engeller ve akışkanlığı arttırır. Yeni pıhtı oluşmasını ve yeni tıkanmaları önler.

  • Heparin de kan inceltici bir ilaçtır. Kanın akışkanlığını arttırır ve kalp krizinden sonraki birkaç gün damar yoluyla verilir.

  • Kalp krizinin getirdiği göğüs ağrısını azaltmak için ağrı kesiciler kullanılır.

  • Beta blokerleri kalp atışını yavaşlatır, kan basıncını düşürür bu sayede kalp kaslarının iş yükünü azaltmış olur. Beta blokerleri iyileşme sürecini hızlandırır, kalbin göreceği hasarı azaltır ve yeni kalp krizi ataklarının oluşmasını engeller.

  • Kolesterol düşürücü ilaçlar da kalp krizi tedavisinde kullanılır. Bu ilaçlar kandaki kolesterol seviyesini dengeler ve damar tıkanıklıklarının oluşmasını engeller.

  • Hastanın durumuna göre ,ilaç tedavisinin dışında ameliyat ve diğer yöntemler de uygulanabilir.

  • Anjiyoplasti (balon tedavisi) tıkanmış koroner arterin (kalbi besleyen damar) açılması için kullanır. Doktor kasıktan yada bacaktan damara uzun ince bir tüp (kateter) sokar ve koroner artere ulaşır. Burada tüpün ucunda bulunan balon şişirilir ve tıkanıklık mekanik olarak açılır.

  • Balonun tek başına yeterli olmadığı durumlarda stent yöntemine başvurulur. Damar açıldıktan sonra buraya takılacak metal stentle (ağ şeklinde çelik bir kafes) damarın açık kalması sağlanır.

  • Anjiyoplastinin yeterli olamayacağı durumlarda koroner arter bypass ameliyatına başvurulur. Bypass ameliyatında bacaktan alınan toplardamar yada atardamar tıkanmış koroner ile değiştirilir. Bu sayede kan akışı düzeltilmiş olur.

Kalp Krizinden Korunma Yolları

Hayat tarzınızda yapacağınız değişiklikler ve bunun yanında kullanacağınız bazı ilaçlarla kalp krizine yakalanma riskini azaltabilirsiniz.

  • Kan inceltici ilaçlar (asetilsalisilik asit, platelet agregasyon inhibitörleri, heparin gibi) kalp krizinin oluşma riskini azaltmaktadır. Eğer yukarıda bahsettiğimiz risklere sahipseniz doktorunuzla bu konuda konuşun ve gerekirse koruyucu ilaç tedavisine başlayın. Doktorunuz önermeden ilaç kullanımına başlamayın. Aksi takdirde ilaç etkileşimlerine maruz kalarak ciddi rahatsızlıklar yaşayabilirsiniz.

  • Beta blokerleri, anjiyotensin dönüştürücü enzim inhibitörleri, kolesterol düşürücü ilaçlar da kalp krizinin oluşma riskini azalmaktadır. Yine bu ilaçları kullanamadan önce mutlaka doktorunuza danışın.

  • Sigara içiyorsanız bir an önce bırakın.

  • Yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, diyabet gibi hastalıklarınız varsa uygun tedavi alarak hastalıklarınızı kontrol altında tutun.

  • Düzenli egzersiz yapın.

  • Sağlıklı beslenin.

  • Sağlıklı kilonuzda kalın,gerekiyorsa kilo verin.

  • Stresten olabildiğince uzak durun.