KRONİK BÖBREK YETMEZLİĞİ

Kronik Böbrek Yetmezliğinin Tanımı

Kronik böbrek yetmezliği böbreklerde uzun vadede gelişen ve böbreklerin fonksiyonunu kademeli olarak kaybetmesine neden olan bir hastalıktır.Böbrekler vücuttaki fazla suyu,atık maddeleri, elektrolitleri (sodyum,potasyum gibi) dışarı atarak ve belli hormonlar salgılayarak vücuttaki dengeyi sağlamakla görevli organlardır.Böbrekler bu görevlerini yerine getiremediğinde pek çok atık madde kanda birikir,gerekli hormonlar salgılanamaz ve kalp ve sinir sistemi dahil tüm vücudu etkileyerek hayatı tehdit eder.Kronik böbrek yetmezliği bazı durumlarda ilerleyerek bitiş safhası böbrek yetmezliğine (böbreklerin normal fonksiyonunun %10’unun altına inmesi) neden olabilir.

Kronik Böbrek Yetmezliğinin Nedenleri

  • Tip I veya tip II diyabet,

  • Yüksek tansiyon,

  • Nefrit (böbrekte kan süzen ince filtrelerin (glomerül) iltihaplanması),

  • Bazı böbrek hastalıkları (polikistik böbrek hastalığı),

  • İdrar yollarının uzun süreli tıkanması (prostat büyümesi,böbrek taşı,kanserler buna sebep olabilir),

  • Vezikoüreteral reflü (idrarın mesaneden böbreklere geri kaçması),

  • Tekrar eden böbrek enfeksiyonları,

  • Cıva,kurşun gibi ağır metaller ve bazı toksik ilaçlar böbrek hasarının ve sonucunda da kronik böbrek yetmezliğinin başlıca nedenleridir.

Ayrıca diyabet,yüksek tansiyon gibi hastalıklar,sigara,obezite,yüksek kolesterol,65 yaşından büyük olmak ve kalp hastalıkları kronik böbrek hastalığına yakalanma riskini arttırır.

Kronik Böbrek Yetmezliğinin Belirtileri

Kronik böbrek yetmezliğinde belirtiler yavaş oluşur.İlk etapta belirgin olmayan semptomlara yol açan kanda atık ve toksik madde birikmesi olur.Bu sırada böbrek hasarı giderek artar ve böbrek fonksiyonları %25’in altına düştüğünde hastalık belirti verir.Bazı durumlarda böbrek fonksiyonunu tamamen kaybedene kadar belirti gözükmeyebilir.

  • Günlük idrar miktarında azalma (sıklık önemli değildir),

  • Mide bulantısı ve kusma,

  • İştah kaybı,

  • Yorgunluk,halsizlik,

  • Uyku problemleri,

  • Baş ağrısı,

  • Zihin bulanıklığı,

  • Kas krampları ve kaslarda seyirme,

  • Ciltte kaşıntı,

  • Ayaklarda ve dizlerde sıvı birikmesi ve ödem sonucu şişlik,

  • Göğüs ağrısı (kalp etrafında sıvı birikmesi sonucu),

  • Nefes darlığı (ciğerler etrafında sıvı birikmesi sonucu),

  • Yüksek tansiyonu kontrol etmede güçlük,

  • Ciltte sarımsı kahverengi sertlikler.

Kronik Böbrek Yetmezliği İçin Ne Zaman Doktora Gitmeliyim?

  • Eğer siz de bu semptomlardan birkaçına sahipseniz acilen bir doktora başvurunuz.

Kronik Böbrek Yetmezliğinin Tedavisi

Kronik böbrek yetmezliğinin tedavisi hastalığın sebebine göre değişmektedir.Tedavinin amacı belirtileri ve rahatsızlıkları azaltmak,hastalığın ilerlemesini engellemek ve hastalığın yol açabileceği ciddi durumların önüne geçmektir.

  • Eğer kronik böbrek yetmezliğiniz başka bir hastalık sonucu oluştuysa altta yatan bu hastalığın tedavi edilmesi gerekmektedir.

  • Yüksek tansiyonu engellemek için ilaç tedavisi (anjiyotensin dönüştürücü enzim inhibitörleri,anjiyotensin II reseptör blokerleri) kullanılır. Böbrek fonksiyonunu azalttıkları ve vücuttaki elektrolit dengesini değiştirdikleri için bu ilaçlar çok dikkatli kullanılmalıdır.Hasta gözlem altında tutulmalıdır.

  • Vücuttaki kolesterol seviyesini dengede tutmak için ilaç tedavisi kullanılır.

  • Böbreğin salgıladığı bir hormon olan eritropoetin vücuttan kırmızı kan hücrelerinin yapımını uyarır.Kronik böbrek yetmezliğinde bu hormon salgılanamaz ve hastada anemi (kansızlık) oluşur.Bunun için anemi tedavisi uygulanır.

  • Bacaklardaki ve dizlerdeki ödemi atmak için diüretik ilaçlar kullanılır.

  • Yine hormon bozukluğundan kaynaklanan kemik erimesi ve yüksek kırık riskini azaltmak için D vitamini ve kalsiyum tedavisi uygulanır.

  • Hastaya uygun diyet verilir.Sıvı ve protein alımı kontrol altına alınır.

  • Eğer tüm bunlar yeterli olmazsa ve hastalık bitiş safhası böbrek yetmezliği seviyesindeyse diyalize,bazı durumlarda da böbrek nakline ihtiyaç duyulur.

Kronik böbrek yetmezliği tedavisi alırken yaşam tarzınızda da birkaç değişiklik yapmanız gerekmektedir.

  • Düşük potasyumlu besinler tüketin. Muz, portakal, patates, ıspanak ve domates yüksek potasyum içeren besinlere örnektir.Elma,lahana,yeşil fasülye,üzüm de düşük potasyum içeren besinlerdendir.

  • Tuz tüketiminizi olabildiğince sınırlayın.Alacağınız az miktarda bile fazladan tuz vücudunuzda aşırı ödemlere sebep olur ve böbreklerinize ekstra yük bindirir.

  • Tükettiğiniz protein miktarını sınırlayın.Yüksek protein içeren yumurta,süt,et,peynir gibi ürünler tüketmekten kaçının.Bunun yerine düşük proteinli sebze ve meyve tüketin.

Kronik Böbrek Yetmezliği Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Kronik böbrek yetmezliği tedavi edilmezse,

  • Sıvı birikmesi sonucu akciğerde ödem ve solunum güçlüğü,

  • Kandaki potasyum seviyesindeki yükseklik nedeniyle kalbin aniden durması,

  • Kalp ve damar hastalıkları,

  • Anemi (kansızlık),

  • Sinir sisteminde oluşan hasar sonucu zihinsel bozukluklar,karakter değişimleri,

  • Böbreklerde geri dönüşü olmayan hasar,

  • Ölüm meydana gelebilir.