TİP 1 DİYABET (ŞEKER HASTALIĞI)

Tip 1 Diyabetin (Şeker Hastalığı) Tanımı

Tip 1 diyabet (insüline bağlı diyabet) pankreas yeteri kadar insülin hormonu oluşturmadığında ortaya çıkan kronik (uzun süreli) bir rahatsızlıktır.İnsülin kandaki şekerin hücrelere geçmesini sağlar.Eğer yeteri kadar salgılanamazsa kandaki şeker miktarı sürekli olarak yüksek kalır.Bazen de normalin çok altına iner. Normalde açlık kan şekeri 65-120 mg/dl arasında dengede durur ancak şeker düzeyi 100 mg/dl’den yüksek olanlar diyabet adayı olarak görülür.125 mg/dl’den büyük olanlar ise diyabetiktir.Tokluk kan şekeri ise normal insanlarda 140 mg/dl veya daha düşük olmalıdır.Genellikle 20 yaşından önce ortaya çıkar bu nedenle ‘gençlik şekeri’ olarak da bilinir.Vücudun bağışıklık sistemi çeşitli nedenlerle pankreasta insülin üreten hücrelere saldırır.İlk başlarda pankreas hala yeteri kadar insülin üretebilir ve belirtiler açığa çıkmaz.Ancak en sonunda pankreas yeterli miktarda insülin üretemez ve diyabet belirtileri ortaya çıkar.

Tip 1 Diyabetin (Şeker Hastalığı) Nedenleri

Tip 1 diyabetin nedeni tam olarak bilinmemektedir.Hastalık bağışıklık sisteminin pankreastaki insülin üreten hücrelere zarar vermesiyle oluşur.Burada bağışıklık sistemini tetikleyen genetik faktörler veya belli virüsler olabilir.Hastalığın oluşma riskini arttıran bazı faktörler mevcuttur;

  • Ailede tip 1 diyabet hastası olması,

  • Bazı genlere sahip olmak,

  • Coğrafik faktörler (ekvatordan uzaklaştıkça tip 1 diyabetin görülme sıklığı artar),

  • Bazı virüsler,

  • Vitamin D eksikliği,

  • Omega-3 eksikliği tip 1 diyabet oluşma riskini arttırabilir.

Tip 1 Diyabetin (Şeker Hastalığı) Belirtileri

  • Sürekli olarak susama,

  • İdrar üretiminde artış (sık sık idrara çıkma),

  • Aşırı açlık hissi,

  • İştah artışına rağmen kilo kaybı,

  • Halsizlik,

  • Bulanık görme,

  • Bulantı ve kusma,

  • Zihinsel bulanıklık,

  • Bilinç kaybı,

  • Vajina iltihabı,deride iltihaplanmalar,

  • Erkeklerde iktidarsızlık.

Tip 1 Diyabetin (Şeker Hastalığı) Ne Zaman Doktora Gitmeliyim?

Eğer siz de bu belirtilerden herhangi birine sahipseniz bir doktora başvurmanız faydalı olacaktır.

Tip 1 Diyabetin (Şeker Hastalığı) Tedavisi

Diyabet iyileştirilemez fakat doğru tedavi hastalığın oluşturabileceği zararları ve belirtileri en aza indirir.Tip 1 diyabette tedavinin amacı kan şekerinizi olabildiğince normal seviyelerde tutmaktır. Tedavi ekibinin en büyük parçası ise hastanın kendisidir.Hasta egzersizlerini,ilaçlarını,diyetini kontrol etmek zorundadır.Bu başlangıçta zor gelebilir ancak hastanın diyabetini kontrol etmeyi öğrenmesi gerekmektedir.

Hastalığın tedavisi yalnızca ilaçları değil yaşam tarzında değişiklikleri de içerir.İnsülin,egzersiz,sağlıklı kiloda kalmak,uygun diyet,kan şekerini düzenli olarak kontrol etmek tip 1 diyabetin temel tedavi basamaklarıdır.

  • Tip 1 diyabet temel tedavilerinden biri insülin kullanımıdır.Hastalığın durumuna göre hızlı etki eden,orta hızlı etki eden ve yavaş etki eden insülin kullanılır.İhtiyacınıza göre doktorunuz farklı tipteki insülinleri farklı zamanlarda kullanmanızı isteyebilir.İnsülinin kullanımı ağız yoluyla yapılamaz.Çünkü mide enzimleri insülini parçalar.Bunun için deri altındaki yağ tabakasına enjeksiyon yoluyla uygulanır.Bunun için insülin pompaları ve insülin kalemleri mevcuttur.

  • Bazı durumlarda insülinin yanında kan şekerindeki ani yükselmeleri önleyen ilaçlar,yüksek tansiyon için kullanılan ilaçlar,kolesterol düşürücü ilaçlar kullanılabilir.Kolesterol ve yüksek tansiyon diyabetik hastalarda çok daha tehlikeli olabilir çünkü diyabetik hastalarda kalp krizi ve felç riski normal bireylere göre 2 kat fazladır.Bu nedenle doktorunuz önlem amaçlı olarak bu ilaçları kullanmanızı isteyebilir.

  • Tip 1 diyabet tedavisinde diyetin iki önemi vardır.Bunlardan birincisi vücuda alınan glikoz seviyesini sınırlamak ikincisi ise sağlıklı kiloyu kontrol etmektir.Karbonhidrat miktarı dengeli olan bir diyet tercih etmeniz sizin için faydalı olacaktır.Bunun için gerekirse bir diyetisyenden yardım alabilirsiniz. Glisemik indeksi düşük olan besinleri tüketmeniz faydalı olacaktır. Glisemik indeks bir besinin kan şekerini ne kadar hızlı yükseltebildiğinin ölçümüdür. Düşük glisemik indeksli besinler kan şekerinde hızlı değişiklikler yapmazlar. Böylece kan şekerinizin daha dengeli halde kalmasını sağlar. Ayrıca düzenli bir öğün tablosu kan glikozu seviyelerindeki ani iniş çıkışları engeller.Her gün yaklaşık aynı miktarda yemeye,aynı zamanlarda ara ve ana öğünlerinizi almaya özen gösteriniz.Kilo vermeniz gerekiyorsa bununla ilgili profesyonel yardım alabilirsiniz.

  • Egzersiz yalnızca sağlıklı kilonuzu korumak için değil aynı zamanda kalbinizin ve kan damarlarınızın sağlığı için de gereklidir.Fazla kan şekerinin kas hücreleri tarafından yakılır ve doğal olarak kan şekerinizi kontrol altına almış olursunuz.Bu sayede insülin ve ilaç ihtiyacınızı azalabilir.Ancak egzersiz yaparken aşırıya kaçmamak önemlidir.Çok fazla egzersiz kan şekerinde ani düşüşlere neden olabilir.

  • Kan şekerinizi sık sık kontrol ederek tedavinin işe yarayıp yaramadığını, beslemenizde yaptığınız değişikliklerin kan şekerine etkisini, hastalığınızın gidişatını gözlemleyebilirsiniz.

  • Tüm bunlar hastalığın kontrol altına alınmasını sağlamazsa pankreas nakli,kök hücre tedavisi,pankreasa insülin salgılayan hücrelerin nakli gibi tedaviler uygulanabilir.

Tip 1 Diyabetin (Şeker Hastalığı) Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Tip 1 diyabet vücutta kalp,kan damarları,sinirler,gözler ve böbrek olmak üzere pek çok organı etkiler.

  • Tip 1 diyabet pek çok kalp ve damar hastalığına neden olabilir. Kalp krizi,felç,yüksek tansiyon,arterlerin daralma riski normal insanlara göre 2 kat fazladır.

  • Kandaki aşırı şeker sinir hücrelerine zarar verir ve özellikle bacaklarda ve ayaklarda karıncalanma, ağrı, uyuşma ve hissizliğe neden olabilir.Ayaklarınızda meydana gelen yarayı aylarca fark etmeyebilirsiniz.Bir süre sonra yaralar ve iltihaplanmalar kangrene neden olabilir ve etkilenen uzvunuzun kesilmesi gerekebilir.Eğer sindirim sistemindeki sinirler zarar görürse mide bulantısı ve kusma görülebilir.Erkeklerde ereksiyon kaybı olabilir.

  • Tip 1 diyabet böbreklere de ciddi zarar vererek böbrek yetmezliğine sebep olur.

  • Tip 1 diyabet gözdeki retinaya zarar vererek körlüğe kadar gidecek ciddi rahatsızlıklara neden olabilir.

  • Tip 1 diyabette ciltte bakteriyel ve mantar enfeksiyonları daha yaygın görülür.