YÜKSEK KOLESTEROL

Yüksek Kolesterolün Tanımı

Kolesterol; vücutta pek çok önemli görevi olan (hücre yapılanmasında görev alma,enerji kaynağı olarak kullanılma gibi) bir çeşit yağdır. Hücrelerin normalde belirli bir miktarda kolesterole ihtiyacı vardır. Yüksek kolesterol ise kanda vücudun gereksinim duyduğundan daha fazla kolesterol bulunmasıdır. Yüksek kolesterol vücutta pek çok kalp ve damar hastalığına davetiye çıkarır. Ateroskleroz riskini, dolayısıyla da kalp krizi oluşma riskini arttırır.

Kandaki toplam kolesterol miktarının yanında, değişik türdeki yağların seviyeleri de önemlidir. Düşük dansiteli lipoprotein (LDL, ‘’kötü kolesterol’’) düzeyinin yüksek olması aterosklerozu kötüleştirirken, yüksek dansiteli lipoprotein (HDL, ‘’iyi kolesterol’’) düzeylerinin yüksek olması ateroskleroza karşı korur. HDL kolesterol aslında arterlerin (atardamarların) kılıfında birikmiş olan kolesterolü ortadan kaldırır. Başka bir yağ türü olan trigiliseridin de yüksek düzeyde olması aterosklerozu kötüleştirir.

Yüksek Kolesterolün Nedenleri

  • Hareketsiz yaşam,

  • Obezite,

  • Sağlıksız beslenme,

  • Genetik faktörler yüksek kolesterol oluşma riskini arttırabilir.

Ayrıca yüksek tansiyon, diyabet, sigara kullanımı da damarlara zarar verdiğinden kolesterol plakları oluşumunu (ateroskleroz) arttırarak ve kalp-damar hastalıklarına yakalanma riskini arttırmış olur.

Yüksek Kolesterolün Belirtileri

Yüksek kolesterolün belirgin bir semptomu yoktur. Genellikle rutin kan testleri sırasında açığa çıkar.

Yüksek Kolesterolün Tedavisi

Hayat tarzında yapılacak bazı değişiklikler ve diyet yüksek kolesterole karşı hem koruma sağlar hem de teşhis sonrası uygulanacak ilk tedavidir.

  • Eğer fazla kilolarınız varsa bunlardan kurtularak kolesterol seviyenizi dengeleyebilirsiniz. Vereceğiniz 2-3 kilo bile kolesterol seviyenizi düşürmenizde oldukça fayda sağlayacaktır. Bunun için gerekirse bir diyetisyenden veya doktordan yardım alın.

  • Sağlıklı beslenin. Yediğiniz her şey vücudunuzdaki kolesterol seviyesine doğrudan etki eder.

  • Sağlıklı yağları tüketin. Doymuş yağlar ve trans yağlar (margarin) vücudunuzdaki toplam kolesterol miktarını ve LDL’yi (kötü kolesterol) yükseltir. Hatta trans yağlar HDL’yi (iyi kolesterol) düşürür. Bunların yerine tam doymamış yağları tercih etmeniz kolesterol profilinizi büyük ölçüde iyileştirecektir.

  • Kırmızı ve işlenmiş etler yerine balık, kuruyemiş, baklagiller, kümes havyaları eti tercih ediniz.

  • Doymuş yağlar genellikle hayvansaldır ve oda sıcaklığında katı halde bulunur (örneğin terayağı). Bunların yerine oda sıcaklığında sıvı halde bulunan (zeytinyağı, kanola yağı, fındık yağı) bitkisel yağları tercih ediniz.

  • Mevsiminde tüketilen sebze ve meyveler kolesterolü dengelemeye yardımcı olur.

  • Düzenli egzersiz yapın. Haftada 3-4 gün, günlük 30-60 dakikalık egzersizler kolesterolünüzü dengelemenizi yardımcı olacaktır. Ayrıca kalp sağlığınız için oldukça faydalıdır. Yürüyüş, bisiklete binme, yüzme gibi sporlar tercih edilebilir.

  • Sigara içiyorsanız biran önce bırakın. Sigara içmeyi bıraktığınızda HDL (iyi kolesterol) yükselmeye başlayacaktır. Ayrıca sigaranın kalp-damar sistemi üzerindeki yıkıcı etkileri de zamanla yok olacaktır.

Tüm bunların yeterli olmadığı durumlarda ilaç tedavisine başvurulabilir. Ancak doktorunuz önermeden kesinlikle ilaç kullanımına başlamayınız.

  • Statinler kolesterol tedavisinde en çok kullanılan ilaçlardır. Bu ilaçlar karaciğerin kolesterol üretimini kısıtlar ve karaciğerin kandaki kolesterolü alarak depolamasını sağlar. Ayrıca damarlarda birikmiş olan kolesterol plaklarının çözülmesine katkıda bulunur. Sonuç olarak kanda ve damarlarda birikmiş kolesterol miktarını düşürür. LDL’yi (kötü kolesterol) etkili bir biçimde düşürürken HDL’yi (iyi kolesterol) hafifçe yükseltir.

  • Safra asidi bağlayıcı reçineler karaciğerin kandan LDL’yi (kötü kolesterol) almasına neden olur. Hem toplam kolesterol hem de LDL (kötü kolesterol) miktarını azaltır.

  • Kolesterol emilim inhibitörleri bağırsaklardan kolesterol emilimini engeller. Böylece yiyeceklerle alınan kolesterolün kana geçmesi engellenerek kolesterol kontrol altına alınmaya çalışılır.

  • Niasin LDL’nin (kötü kolesterol) yanında trigliserid seviyesini de düşürür. Aynı zamanda HDL’yi (iyi kolesterol) de yükseltir.

  • Fibratlar kandaki yüksek trigliserid seviyesini düşürmek için kullanılır.

Yüksek Kolesterol Tedavi Edilmezse Ne Olur?

  • Yüksek kolesterol tedavi edilmediğinde ateroskleroza neden olabilir. Ateroskleroz da kan akışının engellenmesine ve organların yeteri kadar çalışamamasına sebep olur.

  • Ateroskleroz kalp arterinizde ise; anjina belirtileri (göğüs ağrısı, göğüste sıkışıklık hissi, göğsün ortasında bir baskı, sızı yada yanma hissi), veya kalp krizi,

  • Ateroskleroz beyin arterinde ise; ellerde ve ayaklarda uyuşma ve güçsüzlük, konuşmada bozukluk, felç,

  • Ateroskleroz kol ve bacak arterinde ise; ağrı, gangren, yara (bacaklarda görülen ateroskleroz intermittan kladikasyon olarak adlandırılır, kısa mesafeli yürüyüşlerde gelen kramp tarzındaki ağrı en önemli belirtisidir.),

  • Ateroskleroz böbrek arterinde ise; yüksek tansiyon, böbrek yetmezliği görülebilir.

Yüksek Kolesterolden Korunma Yolları

  • Aşırı kilolarınızdan kurtulun. Bunun için gerekirse bir profesyonelden yardım alın.

  • Sigara içiyorsanız biran önce bırakın.

  • Düşük yağ içeren ve özellikle doymamış yağ içeren besinleri tercih edin.

  • Diyetlerinizdeki tuz miktarını sınırlandırın.

  • Meyve ve sebze tüketimini arttırın.

  • Düzenli olarak egzersiz yapın.