İlaç Kullanımında Yapılan Hatalar Nasıl Engellenir?

İlaçlarınızı vaktinde alıyor olabilirsiniz, peki ilaçlarınızı doğru kullandığınıza emin misiniz?

İlaçlarınız arasında etkileşim olup olmadığını biliyor musunuz?

Aynı anda aynı etkide ilaçları almadığınıza emin misiniz?

Her gün birçok hasta farkında olmadan ilaç kullanım hatalarına maruz kalmakta. İlaç hataları bazen tedavi başarısında azalmaya yol açarken bazen çok daha ağır durumlar ile sonuçlanabilmekte. İlaç hatalarına maruz kalmamanız için aşağıda vereceğimiz tavsiyelere kulak kesilmenizi öneririz:

İlaç Kullanım Hataları Genelde Neden Kaynaklanıyor?

İlaç kullanım hataları her yerde olabilir. Hastanelerde, eczanelerde ya da kendi evinizde bu hatalar başınıza gelebilir.

Yanlış ilaç kullanımına neden olan en yaygın durumlar;

  • Sağlık görevlileri arasındaki eksik iletişim

· Sağlık görevlilerinin hastaları yeterince bilgilendirmemesi

· Sağlık görevlileri ve hastalar arasındaki yanlış anlaşılmalar

  • Birbirine benzer ilaç isimleri
  • Okunamayan ve anlaşılamayan reçeteler
  • İlaçlar hakkında bilgi yetersizliği

İlaç Kullanımında Yapılan Hatalara En İyi Çözüm : İletişim

Sağlığınız hakkında bilgi almak en büyük avantajınızdır. Eğer bir konuda sorunuz varsa doktorunuza / eczacınıza mutlaka sorun, bilgi almaya çalışın. Yeni bir ilaca başladıysanız, aşağıdaki soruları cevaplayabildiğinizden emin olun:

  • İlacımın adı ne?
  • İlacımı nasıl kullanmalıyım?

· İlacımdan beklediğim sonucu görmem, fark etmem ne kadar sürer?

  • İlacımın dozu nedir?
  • İlacımı ne kadar süre almalıyım?

· Bu ilacı kulanırken kaçınmam gereken yiyecek, içecek ya da başka ilaçlar var mı?

· İlacımın olası yan etkileri nelerdir? Herhangi bir yan etki görülürse ne yapmalıyım?

  • Bir dozu almayı unutursam ne yapmalıyım?

· Kaza ile önerilen dozdan fazla alırsam ne yapmalıyım?

· Yeni ilaç diğer kullandığım ilaçlarım ile etkileşir mi?

Bu soruları sormak önemlidir ancak yeterli değildir. Sorularınızın cevabını doğru bildiğinize emin olun. Şüphede kaldığınız bir konu olursa doktorunuza / eczacınıza mutlaka danışın.

İlacınızı Tanıyın

Kullandığınız ilacın / ilaçların ne işe yaradığını mutlaka bilin. Hekiminiz / eczacınız size söylemese dahi siz onlara sorun veya kendiniz araştırıp öğrenin.

Eğer kullandığınız ilacı ne için aldığınızı bilmezseniz farkında olmadan aynı rahatsızlık için başka bir ilaç daha alabilir ve istenmedik durumlara maruz kalabilirsiniz.

Bunu bir örnek ile açıklayalım;

Diyelim ki hekiminizin boyun ağrınız için verdiği ilaçlar arasında kas gevşetici etkide bir hap yer almakta ve siz bunu bilmiyorsunuz. Sabah kalktığınızda ise tüm vücudunuzu tutulmuş hissetiğiniz için evde olan kas gevşetici haplardan bir tane aldınız. Bu durumda farkında olmadan aynı etkiyi sağlayan (kas gevşetici) 2 farklı ilaç almış oluyorsunuz. Bu hem vücudunuza gereksiz ilaç almanıza sebep olur hem de kaslarınızın gereğinden fazla gevşemesine yol açarak kas – iskelet koordinasyonunda bozulmalara yol açıp gündelik hayatınız için tehlike arz edebilir.

İlacınızın İçinde Bulunan Etkin Maddeleri ve Yardımcı Maddeleri Bilmelisiniz

İlaçlar da tıpkı yemeklere benzer. İçlerinde birçok farklı madde bulunur. Bu maddelerin bir kısmı tedavi edici etkiyi sağlarken bir kısmı ilacın etkisini göstermesine yardımcı olur. Kullandığınız ilaçların etkiketlerini okuyarak, içlerinde bulunan maddeleri mutlaka öğrenin. Bilmeden aynı etkin maddeden fazla miktarda alıp doz aşımına maruz kalabilirsiniz. Veya ilacın bileşimine bakmadığınız için alerjiniz olan veya almamanız gereken bir maddeyi yanlışlıkla vücudunuza alabilirsiniz.

Bunu bir örnek ile açıklayalım;

Diyabet (şeker) hastalarının kullanacağı ilaçlarda şeker (sukroz, fruktoz, vb.) bulunmamalıdır. Eğer diyabet hastası bir kişi bileşiminde şeker olan bir ilacı etiketini okumadan alırsa kan şekerinin yükselmesine sebep olabilir.

Veya;

Diyelim ki arada sırada olan ağrılarınız için ağrı kesici olarak parasetamol etkin maddeli bir ağrı kesici (Parol, Minoset, Tamol, vb.) kullanıyorsunuz. Doktorunuz da geçirmekte olduğunuz soğuk algınlığı için size bir soğuk algınlığı ilacı (Benical Cold, Tylol Hot, Corsal, vb.) reçete etti. Eğer siz ilaçlarınızın etiketlerine bakıp bileşimlerine dikkat etmezseniz iki ilacın da aynı ortak maddeyi (parasetamol’ü) içerdiğini bilemezsiniz ve bu durumda 2 ilacı aynı zamanda kullanmanız halinde parasetamol doz aşımına maruz kalabilirsiniz.

İlaçlarınızın Yan Etkilerini Öğrenin

İlacınızın / ilaçlarınızın yan etkilerini mutlaka öğrenin. İlacınızın / ilaçlarınızın yan etkilerini bilmezseniz yaşadığınız yan etkileri anlamayabilir, yeni bir hastalık ile karşı karşıya kaldığınızı zannedebilirsiniz.

Bir örnek ile açıklamak gerekirse;

Diyelim ki kullandığınız doğum kontrol hapı size baş ağrısı yapmakta. Ve siz baş ağrınızın doğum kontrol hapınızdan kaynaklandığını bilmediğiniz için sürekli ağrı kesici alıp, neden günlerdir sürdüğü hakkında endişelenmeye başlıyorsunuz. Oysa ki baş ağrılarınızın doğum kontrol hapınızdan kaynaklandığını bilirseniz kadın doğum uzmanınız ile görüşüp doğum kontrol hapınızı değiştirebilirsiniz. Böylece gereksiz yere ağrı kesici kullanmak durumunda kalmazsınız.

İlacınızın Etkileştiği Diğer İlaçları Araştırın

İlaçlar vücudumuzda farklı etki mekanizmaları ile çalışırlar. Bazı ilaçlar birbirlerinin etkilerini kuvvetlendirirken bazıları birbirlerinin etkilerini engellerler. Aralarında etkileşim olan ilaçlar ya birarada kullanılmamalıdır ya da –eğer mümkünse- doz ayarı yapılarak kullanılmalıdır.

Eğer kullandığınız ilaçlar arasında etkileşim varsa ve siz bunu bilmiyorsanız şiddetli yan etkilere maruz kalabilirsiniz. Veya ilaç tedaviniz başarısız olabilir.

Bunu bir örnek ile açıklayalım;

Diyelimki kalp krizi geçirdiniz ve doktorunuz size kan sulandırıcı bir ilaç reçete etti. Kan sulandırıcı ilaçların belirli bazı ilaçlar ile birlikte alınması gizli kanamalara yol açabilir. Örneğin kan sulandırıcı kullanırken, aralarındaki ilaç etkileşimine dikkat etmeden baş ağrınız için naproksen sodyum etkin maddeli bir ilacı da (Apranax, Aprol, Aprowell, Synax, vb.) beraberinde kullanmanız kanama geçirmenize sebep olabilir.

Sonuç:

İlaç tedavinizden en iyi sonucu almak ve yan etkilere en az şekilde maruz kalmak için ilacınız hakkında mutlaka detaylı bilgi edinin. İlacınız hakkında eczacınıza / hekiminize danışmaktan kaçınmayın.

Unutmayın! Dünyada her yıl ilaç kullanan insanların yarısından fazlası (%58) yanlış ilaç kullanımına maruz kalıyor. Siz bunlardan biri olmayın.

Ecz. Z. Kübra Özden

İlgili Makaleler:

BID, CR, FORTE, MR Kısaltmaları Hangi Anlama Geliyor?

Doktorunuza / Eczacınıza Kendinizi Yeterince Anlatıyor musunuz?

İLAÇLARINIZ HAKKINDA BİLMENİZ GEREKEN EN ÖNEMLİ 10 DETAY

Anlaşılır İlaç Bilgisi Neden Önemli?

Tatile Çıkarken Yanınızda Bulundurmanız Gereken 9 İlaç