Cilt Kanseri ve Korunma Yöntemleri

Cilt kanseri sıklıkla duymaya başladığımız ve güneşle daha fazla temasta olduğumuz bu günlerde daha önemli hale gelen bir konu. Gelin bilgilerimizi tazeleyerek hem cilt kanserinin tam olarak ne olduğunu öğrenelim hem de korunmak adına yapılabilecekleri görelim.

Cilt kanseri genellikle epidermiste (derinin en üst tabakası) gelişen bir kanser türü. Cilt yüzeyinde olması sebebiyle oluşan tümör her zaman açıkça görülebilir. Cilt kanserinin üç yaygın türü vardır:

  • Bazal hücre karsinom (basal cell carcinoma),
  • Yassı hücreli karsinom (squamous cell carcinoma)
  • Malignant melanom.

Bunların her biri ortaya çıktığı deri hücresinin adını almıştır. İlk iki tür genellikle daha yavaş ilerleme gösterir. Üçüncü tür malign melanom hızla derin dokulara ilerleyebilir. Malign melanom ben kanseri olarak adlandırılabilmektedir. Derin dokulara ve lenf bezlerine çok kısa surede yayılım gösterebilir.

Cilt Kanserinin Belirtileri

Cilt kanserinin belirtileri kanser tipine göre değişir.

Bazal ve skuamöz hücreli karsinomda belirtiler deride kabarıklık, durup dururken çıkan yara, uzun süren yaralar iyileşmeyen ülserler şeklinde görülebilir. Belirtiler gözle görülebilen değişiklikler oluşabileceği hastalar genellikle bir şekilde doktora gitme ihtiyacı hissediyor ve bu erken tanıyı her zaman kolaylaştırıyor.

Malign Melanomda ise belirtiler genellikle mevcut ya da yeni beliren benler üzerinde görülüyor. Benlerde renk değişimi ya da birden fazla renk görülmesi,kırmızı kanamalı noktaların varlığı, düz olan ben yüzeyin kabarması ve en önemli belirti olarak asimetrik gelişimler tanıda yardımcı olabilir. Asimetrik gelişim, yuvarlak hatlara sahip bir benin sadece bir kenarından ya da birden fazla yerinden yıldızımsı değişiklikler çıkıntılar göstermesidir. Ayrıca 6mm den büyük benler malign melanom belirtisi olabilir.

Genel tanımlamayla cilt kanserinin en çok güneş gören bölgelerde daha sık görüldüğü bilinmektedir ancak bu kesinlik sağlamaz.

Skuamöz ve bazal hücreli karsinom boyun, sacsız kafa derisi, eller, kollar gibi bölgelerde daha çok görülür. Bu, pek tabi ki giyinme alışkanlıklarına da bağlıdır.

Melanom ise her zaman görünen bölgelerde değil saclı deri, avuç içi, ayak tabanı dahil her bölgede görülebilir.

Cilt Kanseri İçin Risk Faktörleri Ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Cilt kanserinde benler her zaman riskli bölgeleridir. Bu nedenle vücudumuzu çok iyi tanımamız gerekir ve bu benlerin belirli aralıklarla (6 Ay) ayna karşısında kontrol edilmesi gereklidir. Benlerdeki değişiklikler riski ortaya koyabilir.

Ayrıca genetik eğilim her zaman önemlidir. Ancak unutulmamalıdır ki cilt kanserinin en büyük sebebi koruyucu kullanımı olmadan güneş maruziyetidir. Akciğer kanseri ile sigara arasında olan ilişki kadar kesindir ki güneş, cilt kanserinin ana nedenidir. Güneşin dik geldiği saatlerde güneşe maruziyetten kaçınılmalıdır. Güneşin dik geldiği saatler ise kişinin kendi boyundan gölgesininküçük olduğu zamanlardır. Ayrıca yüksek bölgelerde ya da kış tatillerinde de güneş ışığı zarar verici olabilir.

Açık ten ilk iki kanser tipinde çok önemlidir.. Ama melanomda da önemi es geçilemez. Tenin açık renkte olması korunma faktorunun daha yüksek olmasını gerektirir. Açık tenliler her zaman güneş yanigina daha egilimlidirler. Ayrıca beşten fazla yanık geçmişi olan kişilerin cilt kanseri riskinin yüksek olduğu bilinmektedir.

Cilt tipine uygun güneş kremi kullanımı, 11.00-16.00 arası güneşe maruziyetten kaçınmak, geniş şapka kullanımı ve güneş gözlüğü kullanımı her zaman alınabilecek en etkili önlemlerdendir.

Solaryumda her zaman cilt kanseri için bir ciddi risk faktörüdür.

Çok merak edilen diğer bir konu dövme yaptırmak ile cilt kanseri arasındaki ilişkidir. Direk bir ilişki bilinmemektedir ancak dövme yoluyla çok sayıda bulaşıcı hastalıkla karşılaşılabilineceği unutulmamalıdır.

Cilt Kanserinde Tedavi

Cilt kanseri tedavisinde en önemli nokta herzaman erken teşhistir. Tümör genellikle gözle görülebildiği için hekime başvuru genellikle erken evrede olmakta bu sayede tedavide yüksek başarı yakalanabilmektedir. Tümör iyi huylu ya da kötü huylu olsun bir an önce tedavi gerçekleştirilmelidir.

Cilt kanseri tedavisini üç başlık altında toplamak mümkündür.

  • Radyoterapi

Bazal ve Sküamöz hücreli karsinomlarda radyoterapi ile tedavi çok eskiden kullanılmıştır. Ancak başarılı bir yöntem olduğunu söylemek çok mümkün değildir. Melanom son yıllarda daha sık görülmeye başlayan bir kanser türü olduğu için radyoterapi uygulaması yerine kemoterapi veya cerrahi tercih edilmektedir. Dikkat edilmesi gereken en önemli noktalardan biri ise radyoterapinin kendisinin de bir kanser tetikleyicisi olduğudur. Eskiden radyasyon tedavisi almış, radyasyona maruz kalmış kişilerde cilt kanseri görülebilir. Tüm olumsuzluklarına rağmen nadiren de olsa tedavide ihtiyaç duyulabilecek bir yöntem olduğu unutulmamalıdır.

  • Kemoterapi

Cilt kanseri başka dokuları etkilediğinde –metastaz yaptığında- söz konusu olabilen bir tedavi yöntemi. Başka dokulara atlamamış bir tümörün tedavisinde tercih edilen bir yöntem değildir.Yasama suresini uzatır.

  • Cerrahi

Cerrahi yöntemi metastaz yapmamış cilt kanseri için en etkili çözüm denilebilir. Cerrahi yöntemiyle ilgili olarak mevcut yanlış inanışlar problem yaratsa da tedavideki başarısı tartışılmazdır. Kanserli dokunun yayılacağı ya da kanserli dokuya dokunulmamsı gerektiği yönünde inanışlarla karşılaşmak mümkündür.

Kanser tipi tayini için bir biyopsi alınabilir. Dokunun uygunluğuna ve boyutuna göre doku tamamen çıkarılabilir. Hastadaki kanser türüne göre cerrahi genişletmenin ne kadar olacağına geride ne kadar doku bırakılacağına karar verilir. Genel itibariyle cilt kanserinde cerrahi ile tedavi oldukça kolay bir uygulamadır. Tümör halindeki bir benin uzaklaştırılması ortalama 15 dk gibi bir süre alır. Ancak Ülser gibi bir durum varsa bu doku cildin derinlerine doğru ilerlemiş olabilir. Böyle durumlarda plastik cerrahi gerekebilir.

Ecz. Ferruh Karamangil

İlgili Makaleler:

Cilt Tipiniz Hangisi?

Güneş Zararlı Etkileri Nelerdir?

Güneş Kremi Nasıl Kullanılmalıdır?

Solaryum, Bronzlaşma ve Güneş Kaynaklı Rahatsızlıklar