Yan etkiler Hakkında Ne Biliyorsunuz?

Yan Etkiler

İlaç kullanmaya başlamadan önce hastaları 2 kere düşünmeye sevk eden etkiler. Hatta zaman zaman bazı hastaların ilaçlarını kullanmamasına sebep olan etkiler.

Yan etkiler hastaların üzerinde neden bu kadar etkili? Bir ilacın yan etkilerinin görülme olasılığı tedavi edici etkilerinin görülmesinden daha mı yüksek? Eğer yan etkiler tedavi edici etkilerden daha baskın ise ilaçlar neden kullanılıyor?

Yan etkiler sanıldığı kadar korkutucu etkiler değildirler aslında. Bir ilaca ait yan etkiler o ilacı kullanan kişide görülme ihtimali olan etkilerdir. Bazı yan etkiler söz konusu ilacı kullanan hemen herkesde görülebilir iken bazı yan etkiler çok nadir ortaya çıkar.

Yan etkiler ve Görülme Sıklıkları

Söz konusu ilacı kullanan hastaların büyük çoğunluğunda görülen yan etkiler, ilacın yaygın yan etkileridir. Örneğin sedatif etkili alerji ilaçlarının uyku vermesi. ACE inhibitörleri grubuna ait tansiyon ilaçlarının öksürüğe sebep olması. Bazı yan etkiler ise söz konusu ilaca dair daha hassas bir yapıya sahip olan kişilerde görülür. Örneğin aspirinin mide hastalarında kanama veya ülser oluşumuna sebep olması. Bazı ilaçların yan etkileri ise kişiden kişiye farklılık gösterir. Örneğin demir haplarının kimi hastalarda iştahı çok açması kimi hastalarda ise iştahsızlığa sebep olması. Doğum kontrol haplarının kimi hastalarda kilo artışına sebep olması kimi hastalarda ise bu yan etkinin hiç görülmemesi. Kısacası yan etkilerin ortaya çıkmasında ilacın özellikleri kadar hastanın bünyesel özellikleri de büyük rol oynar.

Bir hasta için yan etkilerin önemi hastanın önemsediği hususlara göre değişiklik gösterir.

Örneğin: bir bayan hasta için ilacın kilo aldırıyor olması ya da erkek hasta için iktidarsızlığa sebep olması büyük bir sorundur. Her ne kadar kilo artışı veya iktidarsızlık ciddi yan etkiler olarak değerlendirilmese de hastalar için büyük önem taşır. Hastanın o ilacı kullanmamasına dahi neden olabilir.

Hastalar tarafından en çok gözden kaçırılan, sağlık uzmanları tarafından en çok önemsenen nokta ise yan etkinin şiddetidir.

Bütün ilaçlar için görülme riski mevcut olan ve uzmanlar tarafından en çok korkulan yan etki alerjik reaksiyonlardır. Alerjik reaksiyon gelişmesi o kadar ciddi bir durumdur ki -ani müdahale yapılmaması halinde- hastanın ölümüne dahi yol açabilir. Ancak ne var ki hastaların pek çoğu bu yan etkinin üzerinde durmaz. Çünkü ciddiyetinin farkında değildirler.

Hastalar tarafından yan etkiler konusunda yapılan en büyük hata ise ilacı yan etkilerine bakıp kullanmamaktır.

Özellikle de ilacın yan etkiler bölümünde oldukça fazla sayıda yan etki varsa. Çünkü hastalar bu yan etkilerin hepsinin kendilerinde görüleceği hissine kapılır ve yan etkilerin sadece görülme ihtimali taşıdıklarını unuturlar.

Hangi yan etkinin yaygın, hangisinin oldukça nadir görüleceği ilaçların prospektüsünde genellikle belirtilir.

Bu da hasta ve sağlık uzmanı açısından ilacın yan etkileri hakkında oldukça fikir vericidir. Zaten gerek eczacılar gerekse doktorlar hastaları için ilaç seçerken her zaman hastalarının spesifik koşullarını ve ilacın yaygın yan etkilerini göz önünde bulundururlar. Hastaları için bir kar – zarar hesabı yaptıktan sonra ilaç önerisinde bulunurlar. Bu da hem hastanın tedavi olmasını sağlar hem de kişisel özelliklerinden ötürü görülme ihtimali yükselebilecek yan etkileri bertaraf etmeye yarar. Bu nedenle hastaların, sağlık uzmanları tarafından kendilerine verilen ilaçları yan etkilerine bakıp kullanmamaları doğru bir davranış değildir. Çünkü hasta kendisini yan etkilerden koruduğunu sanarken mevcut hastalığının tedavisini aksatmakta ve kendine daha büyük kötülük yapmaktadır.

İlaçların yan etkilerini göz ardı etmeyin ama gözünüzde de büyütmeyin

Ecz. Z. Kübra Özden

İlgili Makaleler

BID, CR, FORTE, MR Kısaltmaları Hangi Anlama Geliyor?

Grip ve Soğuk Algınlığı İlaçları Kullananlar Dikkat!

Kolesterol İlaçlarının Faydaları Abartılıyor Mu?

Antidepresanlar Düşüğe Neden Oluyor

Hatalı İlaç Kullanımı